DEPREM EKONOMİYİ NASIL ETKİLEYECEK?
DEPREM EKONOMİSİ KAPİTALİST EKONOMİDİR
Merkez üssü Maraş olan ve 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki 10 ili etkileyen depremlerin ekonomiye etkisinin ne olabileceği üzerine kapsamlı analiz yapmak sağlıklı ve kesin verilerin henüz olmamasından dolayı şimdilik pek mümkün değil. Ancak, mevcut verilerden hareket ederek ekonominin genelinde yapabileceği tahribatın boyutlarını gösterebiliriz.
DEPREM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM VE KONUT SORUNU
SOSYALİZMDE KONUT SORUNU NASIL ÇÖZÜLÜR?
Umutlar kesildi. Artık enkazın altından yeni bir “müjde” verme umudu da kalmadı. Devlet bütün “ihtişamı”yla deprem bölgesinde “güvenliği” sağladı. Ölen öldü, kalan sağlarla yoluna devam etmenin planlarını yaptı, yapıyor. Ama mutlaka bu enkazın hesabını soracaktır; zaten sorumlu gördüğü bazı müteahhitleri, “kolon kesenleri”, hatta denetleme yapmayan sorumluları tutukladı, bunların yurt dışına kaçmalarını engelleyici tedbirler aldı. Şimdi sıra yaraları sarmaya geldi. Yara sarması gereken de devlettir. Devlet her şeye muktedirdir. Öyle ki, “başını koyduğun o omuz da devlettir”. Bir “taktir-i ilahi”dir, bir “kader”dir başımıza gelen, olan oldu, şimdi ayağa kalkmanın sırasıdır anlayışı içinde 11 ilin Anka kuşu gibi küllerinden yeniden doğması için planlar hazırlandı bile.
“Sermaye, kâr olmadığı zaman veya da az kâr edildiği zaman hiç hoşnut olmaz, tıpkı eskiden doğanın boşluktan hoşlanmadığının söylenmesi gibi. Yeterli kâr olunca sermayeye bir cesaret gelir. Güvenli bir yüzde 10 kâr ile her yerde çalışmaya razıdır; kesin yüzde 20, iştahını kabartır; yüzde 50, küstahlaştırır; yüzde 100, bütün insani yasaları ayaklar altına aldırır; yüzde 300 kâr ile sahibini astırma olasılığı bile olsa, işlemeyeceği cinayet, atılmayacağı tehlike yoktur. Eğer kargaşalık ile kavga kâr getirecek olsa, bunları rahatça dürtükler. Kaçakçılık ile köle ticareti bütün burada söylenenleri doğrular." (T. J. Dunning, l.c., s. 35, 36.). Aktaran: Marks; Kapital, C. I, s. 788, dipnot).
DEPREM FELAKETİ KADER DEĞİLDİR
6 Şubattan bu yana devam eden ana ve artçı depremlerin etkisi 10 ili ve açıklandığı gibi 13,5 milyonluk bir nüfusu etkisi altına almıştır. Merkez üssü Maraş ve 7,7 ve 7,6 büyüklüklerinde gerçekleşen bu depremlerin neden bu kadar yıkıcı olduğunun açıklanması başka bir yazı konusu olabilir. Ancak, depremlerin şiddeti ne olursa olsun, ne kadar geniş bir sahayı kapsarsa kapsasın, deprem gerçekleştikten sonra yapılması gerekenleri örgütlemekte tek sorumlu güç devlettir. Deprem vergisinde, depreme dayanıklı binaların inşa edilmesi için krediye, ihalelere, kontrollere varana kadar bütün sorunların hesabını vermesi gereken de devlettir.